Antalya, örtü altı tarımda Türkiye'nin en önemli merkezlerinden biridir. Ancak seracılık ve tarımsal üretim; iklim olayları, girdi maliyetlerindeki ani artışlar, ihracat pazarlarındaki dalgalanmalar ve uzun tahsilat vadeleri nedeniyle yüksek finansal risk taşır. Tek bir kötü sezon, yıllardır sağlıklı işleyen bir işletmeyi borç sarmalına sokabilir.
Tarım İşletmeleri Konkordato Talep Edebilir mi?
İcra ve İflas Kanunu'na göre borcunu vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan her borçlu, iflasa tabi olup olmadığına bakılmaksızın konkordato talep edebilir. Dolayısıyla şirket olarak örgütlenmiş tarım işletmeleri, kooperatifler ve ihracatçı firmalar yanında, şahsi olarak üretim yapan çiftçiler de koşulları taşıyorsa bu yola başvurabilir.
Sektöre Özgü Borç Yapısı
Tarım işletmelerinin borçları genellikle şu kalemlerde yoğunlaşır:
- Tarımsal krediler: Banka ve kredi kooperatiflerinden kullanılan, çoğu zaman arazi veya sera üzerinde ipotekle teminat altına alınmış krediler,
- Girdi tedarikçileri: Fide, gübre, ilaç, sulama ekipmanı ve enerji tedarikçilerine olan vadeli borçlar,
- Çekler ve senetler: Bayilere ve komisyonculara verilmiş kıymetli evrak,
- Kamu borçları: SGK primleri, vergi ve elektrik gibi kamu hizmeti borçları.
Hasat Döngüsüne Uygun Ödeme Planı
Konkordatonun en büyük avantajlarından biri, ödeme planının işletmenin gelir takvimine göre tasarlanabilmesidir. Aylık eşit taksitler yerine, hasat ve satış dönemlerine denk gelen ödeme dilimleri öngörülebilir. Örneğin kış-bahar sezonunda ürün satışından elde edilen gelirle taksitlerin büyük bölümünün karşılanması, yaz aylarında ise ödeme yükünün azaltılması şeklinde bir kurgu, alacaklılar için de daha gerçekçi ve güvenilir bir plan ortaya koyar.
İpotekli Arazi ve Seralar Ne Olur?
Mühlet süresince rehinli alacaklılar rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatabilir; ancak rehinli mal muhafaza altına alınamaz ve satılamaz. Bu sayede sera ve arazi, üretime devam edebilir. Rehinli alacaklarla ilgili olarak ayrıca alacaklıyla müzakere edilerek vade uzatımı veya yeniden yapılandırma önerilebilir. Üretimin sürmesi, rehinli alacaklı için de tasfiyeye göre çok daha avantajlıdır; çünkü zorla satışta tarımsal varlıklar genellikle değerinin çok altında el değiştirir.
Projeyi Güçlendiren Unsurlar
- Son birkaç sezona ait üretim miktarları, verim ve satış fiyatları,
- İhracat sözleşmeleri, alım taahhütleri veya sözleşmeli üretim anlaşmaları,
- Tarım sigortası poliçeleri ve olası hasar tazminatları,
- Maliyet düşürücü yatırım planları (enerji, sulama, iklimlendirme verimliliği).